Lingwistykon

W najnowszym Gościu Niedzielnym (wyd. papierowe nr 14/2011, s. 5) krótka notka o pewnym austriackim nauczycielu, który zakazał uczniowi witać się słowami Szczęść Boże. Nie chodzi oczywiście o nasze Szczęść Boże, lecz o (południowo)niemieckie i austriackie Grüß Gott, które nie jest dokładnym funkcjonalnym odpowiednikiem naszego. W Austrii ten sposób witania się jest powszechny, właściwy nie tylko w instytucjach kościelnych (częste np. w KUL), we wspólnotach religijnych, w kontaktach z duchownymi czy wreszcie wśród ludności wiejskiej (jeszcze dziś w mojej rodzinnej wsi – Zendek, k. Siewierza – w taki sposób pozdrawia się ludzi pracujących w polu). W Austrii jest to normalny sposób witania się w miejscach publicznych takich jak np. hotel, restauracja, urząd. Funkcjonalnie odpowiada mu więc raczej nasze Dzień dobry.

Taka postawa nauczyciela nie dziwi w odchodzącej od chrześcijaństwa Europie. Nic mi do Austriaków. Chciałbym jedynie zwrócić uwagę, że nawet w Radzieckiej Rosji nikt nie wpadł na pomoc, by zakazać słowa spasibo (w ros. pisowni спасибо) «dziękuję», które wywodzi się od słów *spasi Bog (*съпаси Богъ), tj. Niech (Cię) Bóg zbawi, por. spasiteľ «zbawiciel», spasti «zbawić» itd. A przecież i tam nie było miejsca „dla baśniowych postaci” w życiu publicznym.