O szyku wyrazów i polityce

Autor: Henryk Duda Data: 24-wrz-2006

• In: Anty
• Comment!

Powiada się, że w języku polskim szyk wyrazów jest swobodny. To prawda. Można bowiem powiedzieć wczoraj pisałem list, pisałem wczoraj list albo list pisałem wczoraj. Nawet mówiący po polsku, którzy nie mają specjalnego lingwistycznego przygotowania, zauważą, że między powyższymi zdaniami zachodzą delikatne różnice znaczeniowe. Inaczej mówiąc, szyk jest swobodny, ale nie dowolny. Spójrzmy z tego punktu widzenia na fragment kalendarium ze strony www TVP:

1657 – pierwszą w Stanach Zjednoczonych sekcje zwłok przeprowadzono w Maryland. [Ostatni raz widziałem tę notatkę 24 września 2006 r., godz. 16.00]

Chociaż kalendarium znajduje się na stronie telewizji, która sama siebie nazywa polską, powyższe zdanie napisane jest z punktu widzenia nadawcy i odbiorcy amerykańskiego. No, chyba że tzw. misja telewizji publicznej polega na amerykanizacji naszego myślenia i postrzegania.

A przecież można by zmienić szyk zdania i napisać np. tak:

1657 – w Maryland w Stanach Zjednoczonych przeprowadzono pierwszą sekcję zwłok.

Zdecydowanie lepiej. Zauważmy jednak, że szyk wyrazów nie załatwia sprawy. Tu kończy się lingwistyka a zaczyna polityka. A niby dlaczego na stronie www polskiej stacji telewizyjnej ma się pojawiać taka informacja. Czy na tej samej stronie telewizja zamieszcza informacje typu:

w Konstantynopolu (dzisiaj Stambuł) w Turcji przeprowadzono pierwszą sekcję zwłok.

albo

w Kyoto w Japonii przeprowadzono pierwszą sekcję zwłok.

Umieszczenie w kalendarium na stronie www TVP informacji o pierwszej sekcji zwłok w Maryland w Stanach Zjednoczonych byłoby zasadne, gdyby było to pierwsze takie wydarzenie w historii. Wtedy notatka powinna jednak brzmieć:

1657 – w Maryland w Stanach Zjednoczonych przeprowadzono pierwszą w świecie sekcję zwłok.

Boże chroń Amerykę! A nas przed Ameryką! I przed amerykanizatorami z TVP!