Lingwistykon

W języku polskim na granicy wyrazów dwie spółgłoski tzw. właściwe upodabniają się pod względem dźwięczności. Połączenie wyrazów kod pocztowy w spontanicznej wymowie zabrzmi więc kot‿pocztowy. Wyrażenie kot drapieżny natomiast wymówimy kod‿drapieżny. Jest to tzw. upodobnienie wsteczne, tzn. że spółgłoska kończąca wyraz dostosowuje się do spółgłoski, która rozpoczyna nowy wyraz.

Gdy jednak następny wyraz zaczyna się spółgłoska półotwartą (np. m, n, r, l) albo samogłoską, sytuacja się komplikuje. W wymowie tzw. krakowsko-poznańskiej spółgłoska kończąca poprzedni wyraz jest dźwięczna, w wymowie tzw. warszawskiej spółgłoska kończąca poprzedni wyraz jest bezdźwięczna. Przedstawmy to w tabeli:

Oba typy wymowy są poprawne w polszczyźnie literackiej. W ostatnich latach obserwujemy jednak zmniejszanie się zasięgu wymowy krakowsko-poznańskiej. Jest to całkiem zrozumiałe, gdyż media o najwyższej „słyszalności” i „oglądalności” nadają ze stolicy, rozpowszechniając warszawski wzorzec wymowy.

Kto chciałby sprawdzić, czy zrozumiał przedstawione powyżej wyjaśnienie zjawiska, niech przeanalizuje pod tym kątem powiedzenie śmierć i żona od Boga przeznaczona. Jak to będzie po poznańsku i krakowsku? Miłej zabawy!