Lingwistykon

Czy wyraz metro odmienia się?

Autor: Henryk Duda Data: 6-mar-2008

Czy wyraz metro odmienia się? – pyta jeden z internautów, którzy odwiedzili ten blog. Tak! – odpowiadam jednym słowem. Pozwolę sobie jednak przypomnieć, że internet nie jest najlepszym źródłem informacji, a informacji o problemach językowych w szczególności.

Najwygodniejszym źródłem informacji są słowniki poprawnościowe, szczególnie najnowsze, m.in. „Nowy słownik poprawnej polszczyzny PWN” pod redakcją Andrzeja Markowskiego, który po raz pierwszy ukazał się w 1999 r. Od tego czasu był przedrukowany kilka razy pod różnymi tytułami.

Jeśli już szukać informacji w sieci, to przede wszystkim na stronach Wydawnictwa Naukowego PWN.

Gdy chodzi chodzi o odmianę rzeczownika metro, to przytoczę w tym miejscu opinię prof. Jana Miodka z jego „Słownika ojczyzny polszczyzny” (Wrocław 2002):

Adaptacja fleksyjna, czyli przystosowanie wyrazów obcych do rodzimego systemu odmiany, jest naturalnym procesem gramatycznym. Nie powinno nikogo dziwić ani gorszyć, że radio i studio są już dziś raczej odmieniane we wszystkich przypadkach. To samo trzeba powiedzieć o rzeczowniku metro. Postacie metra, metru, w metrze są zatem absolutnie dopuszczalne i naturalniejsze w polszczyźnie – typowym przecież języku fleksyjnym, mającym rozwinięty system odmiany wyrazów przez przypadki.

Odpowiedzi: 6 to "Czy wyraz metro odmienia się?"

Rosyjski też jest językiem fleksyjnym, a metro, studio, radio i tak dalej się w nim nie odmienia, i to mimo 70 lat władzy sowieckiej. Wyjątki dodają językowi urody, a pożyczki typu metro czy bazylika można są właśnie takimi wyjątkami. Przy tym wyrazy dwusylabowe pochodzenia obcego brzmią wyjątkowo paskudnie, Dlaczego mamy wciąż dostosowywać reguły gramatyczne i ortograficzne po to, aby ułatwić życie tym, którzy nie są w stanie ukończyć 7 klasy?

Przepraszam, miało być oczywiście albo “Dlaczego mamy wciąż dostosowywać reguły gramatyczne i ortograficzne do poziomu tych, którzy nie są w stanie ukończyć 7 klasy” albo “Dlaczego mamy wciąż zmieniaćreguły gramatyczne i ortograficzne po to, aby ułatwić życie tym, którzy nie są w stanie ukończyć 7 klasy”,

To dlaczego tu:
http://lingwistykon.wordpress.com/2006/08/28/lepsze-dwuczlonowe/

jest tak:
W artykule „Moda na dwuczłonowe nazwiska”, opublikowanym w „Metro”?

Może dlatego, że mamy do czynienia z nazwą własną, którą jednak chyba też powinniśmy odmienić, ale można przypuszczać ten zamiar.

PS: Czy prawdą jest, że słowo metro dawniej nie było odmieniane? W związku z krótką historią kolejki podziemnej w Polsce, nie było to chyba słowo powszechne, ale czy jednak do takich systemów za granicą nie używało się zwrotu “przejechałem się metro” (analogicznie jak “jechałem taxi”, zwrot z którym zdarzyło mi się spotkać)

Różnica miedzy rzeczownikiem metro «środek komunikacji publicznej w miastach», a metro «zniewieściały mężczyzna» jest taka, że ten pierwszy „zdemokratyzował się”, wszedł w lud, a sygnałem tego jest jego odmienność. Ten drugi natomiast jest ciągle wyrazem o ograniczonym zasięgu, wyrazem-cytatem. Jak się upowszechni, jak wejdzie do słownictwa wspólnoodmianowego (właściwego wielu odmianom języka polskiego) to zaczniemy go odmieniać. Tak się dzieje z wszystkimi wyrazami zapożyczonymi. Proces ich dostosowania do języka zapożyczającego nazywa się w lingwistyce adaptacją. Może to być a. fonetyczna, morfologiczna, etc.

Chciałbym zauważyć, że wyraz “metro” odmienia się tylko w jednym ze swych znaczeń. Gdy używamy go do określenia mężczyzny zniewieściałego, pozostaje nieodmienny, analogicznie do wyrazów “homo” i “hetero” (“rozmawiałem z jednym metro”, “reklama skierowana do metro”, “przyglądałem się jakiemuś metro”).

Dodaj komentarz

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Zmień )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Zmień )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

Księgarnia

Karsten Bredemeier - Czarna retoryka. Siła i magia języka Humor z ambony Petr Sabach - Podróże konika morskiego

Księgarnia

Piotr Muldner-Nieckowski - Wielki słownik skrótów i skrótowców Kopaliński - Słownik mit→w i tradycji kultury Mariusz Szczygieł - Zrób sobie raj

Sponsor

Pilnie poszukiwany!!!

Kalendarz

Marzec 2008
P W Ś C P S N
« lut   lip »
 12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930
31  

Kontakt

Błędy, uwagi o stronie, sugestie etc. proszę zgłaszać tu: Kontakt.
Българска електронна лингвистична библиотека

Enter your email address to subscribe to this blog and receive notifications of new posts by email.

Join 51 other followers

Follow

Otrzymuj każdy nowy wpis na swoją skrzynkę e-mail.

Join 51 other followers