Słowo paszport pochodzi z języka francuskiego (franc. passeport). W języku polskim ma kilka znaczeń. 1. ‛dokument uprawniający do przekraczania granicy państwa’, 2. ‛dowód osobisty’ (przestarzałe), 3. ‛dokument stwierdzajacy pochodzenie towaru, certyfikat’, 4. ‛metryka urządzenia’ (podaję za Słownikiem wyrazów obcych pod red. Jana Tokarskiego). Wyraz jest dobrze przyswojony i nie sprawia kłopotów użytkownikom języka polskiego.

Tak też nazywa się dokument, który właśnie odebrałem. Słowo paszport pojawia się na jego okładce oraz w kilku miejscach wewnątrz, m. in. na pierwszej numerowanej stronie czytam:

Władze Rzeczypospolitej Polskiej zwracają się z uprzejmą prośbą do wszystkich, których może to dotyczyć, o okazanie posiadaczowi tego paszportu wszelkiej pomocy [...].

Na s. 6 natomiast znajduję informację:

Paszport ważny na wszystkie kraje świata.

Dlaczego więc w pouczeniach na trzeciej stronie okładki konsekwentnie wydrukowano dokument paszportowy? Rozumiem, że w przepisach prawnych używa się tego wyrażenia, gdyż istnieją różne rodzaje, typy dokumentów uprawniających do przekraczania granicy, takie jak chociażby paszport tymczasowy czy paszport dyplomatyczny. Dokument paszportowy byłby więc hiperonimem, terminem nadrzędnym obejmującym różne rodzaje dokumentów.

W paszporcie jednak dokument paszportowy wygląda sztucznie, pretensjonalnie. Porównajmy fragmenty pouczeń z nowego paszportu i z paszportu sprzed 10 lat:

1. Dokument paszportowy uprawnia do przekraczania granicy [...] 2. Dokument paszortowy wydaje się na jedną osobę.

1. Paszport jest dokumentem urzędowym uprawniającym do przekraczania granicy [...] 2. Paszort wydaje się na jedną osobę.

Nie podoba mi się ten biurokratyczny nowotwór. Ktoś zwrócił na to uwagę?