Lingwistykon

Turecka pilot pomyliła lotniska

Posted on: 18-Sier-2006

W związku z incydentem lotniczym w Poznaniu dziennikarze stanęli przed poważnym wyzwaniem językowym. Jak nazwać kobietę, która prowadzi samolot. TVP zatytułowała swoją relację z dnia 17 września br. „Turecka pilot pomyliła lotniska”. Oto fragment tej relacji:

Pilot (a właściwie pani pilot) tureckiego samolotu czarterowego zmierzającego do Poznania pomylił lotniska. W efekcie, zamiast na lotnisku Ławica wylądował w NATO-wskiej bazie w Krzesinach, kilkanaście kilometrów od celu.


W języku polskim tzw. nazw żeńskich nie tworzy się w przypadku nazw osób wykonujących bardziej prestiżowe zawody. Pilot należy do tej samej grupy co profesor (mowa o profesorze uniwersyteckim) czy minister. W takiej sytuacji używa się form męskich. Płeć osoby wykonującej jeden z tych zawodów sygnalizuje składnia. Stąd właśnie pilot pomyliła lotniska w tej telewizyjnej relacji czy pilot nie znała angielskiego w innej. Nie powinno nas to dziwić, bo przecież często słyszymy profesor powiedziała, minister wzięła udział etc. A jednak dziwi i zaskakuje. Dzieje się tak dlatego, że współcześnie kobiety rzadko bywają pilotami, przynajmniej nie tak często jak profesorami. Rzadziej, jeśli w ogóle, mamy okazję usłyszeć o tym, co pilot zrobiła. Jeśli kobiet-pilotów będzie więcej, z tymi konstrukcjami się oswoimy i przestaną nas zaskakiwać. Mówiąc fachowo, takie konstrukcje się skonwencjonalizują.

Pisze się, że w konstrukcjach takich jak pilot pomyliła się, pilot to forma męska. Ja proponuję ją nazwać pseudo-męską, bo chociaż w mianowniku ma postać taką samą jak forma męska (pilot powiedział : pilot powiedziała) to w pozostałych przypadkach stosujemy zupełnie odmienny wzorzec odmiany: nie ma pilota, dać pilotowi, widzieć pilota, z pilotem, o pilocie (mężczyzna) : nie ma pilot, dać pilot, widzieć pilot, z pilot, o pilot (kobieta). Innymi słowy, nieodmienność jest tu sygnałem, że mówimy o kobiecie. A może zamiast mówić formy męskie czy pseudo-męskie uznać rzeczownik pilot w połączeniach typu pilot pomyliła się za tzw. derywat paradygmatyczny? Kończę, bo przecież nie piszę dla kolegów po fachu.

Przypominam sobie, jak przed laty na zajęciach z kultury języka z drem Zygmuntem Gałeckim analizowaliśmy tytuł artykułu: Sołtys wyszła za mąż. W miarę jak rośnie liczba zawodów, które stają się dostępne dla kobiet, rośnie liczba takich problemów językowych. Ale to już osobna historia.

Odpowiedzi: 2 to "Turecka pilot pomyliła lotniska"

[…] Czas pokaże, która z tych tendencji weźmie górę. Dziś można jedynie stwierdzić, że w przypadku zawodów i stanowisk o najwyższym społecznym prestiżu dominuje drugi ze sposobów nazywania kobiet (por. też wcześniejszy wpis pt. Turecka pilot pomyliła lotniska). […]

Lubię

I pilotka pot. forma ż od pilot (zwykle w zn. 1, 2)
a)  w zn. 1:
 Pilotka szybowcowa.
b)  w zn. 2:
 Pilotka wycieczki.
ż III, CMs. ~tce; lm D. ~te

Źródło: Uniwersalny słownik języka polskiego PWN (Warszawa 2003)

Które zawody są prestiżowe? Które bardziej prestiżowe? Przecież nie ma ich wykazu. Każdy może mieć tu swoje zdanie. Więc czy to może być kryterium?

Lubię

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

Sponsor

Pilnie poszukiwany!!!

Kalendarz

Sierpień 2006
Pon T Śr T Pt S S
    Wrz »
 123456
78910111213
14151617181920
21222324252627
28293031  

Kontakt

Błędy, uwagi o stronie, sugestie etc. proszę zgłaszać tu: Kontakt.

Enter your email address to subscribe to this blog and receive notifications of new posts by email.

Dołącz do 96 obserwujących.

Blog Stats

  • 65,088 hits
%d bloggers like this: