Lingwistykon

Śmierć i żona

Posted on: 25-List-2006

W języku polskim na granicy wyrazów dwie spółgłoski tzw. właściwe upodabniają się pod względem dźwięczności. Połączenie wyrazów kod pocztowy w spontanicznej wymowie zabrzmi więc kot‿pocztowy. Wyrażenie kot drapieżny natomiast wymówimy kod‿drapieżny. Jest to tzw. upodobnienie wsteczne, tzn. że spółgłoska kończąca wyraz dostosowuje się do spółgłoski, która rozpoczyna nowy wyraz.

Gdy jednak następny wyraz zaczyna się spółgłoska półotwartą (np. m, n, r, l) albo samogłoską, sytuacja się komplikuje. W wymowie tzw. krakowsko-poznańskiej spółgłoska kończąca poprzedni wyraz jest dźwięczna, w wymowie tzw. warszawskiej spółgłoska kończąca poprzedni wyraz jest bezdźwięczna. Przedstawmy to w tabeli:

Wymowa krakowsko-poznańska Wymowa warszawska
Spółgłoska bezdźwięczna + spółgłoska półotwarta brad‿matki brat‿matki
Spółgłoska bezdźwięczna + samogłoska brad‿ojca brat‿ojca
Spógłoska dźwięczna + spółgłoska półotwarta z‿matki s‿matki
Spółgłoska dźwięczna + samogłoska z‿ojca s‿ojca

Oba typy wymowy są poprawne w polszczyźnie literackiej. W ostatnich latach obserwujemy jednak zmniejszanie się zasięgu wymowy krakowsko-poznańskiej. Jest to całkiem zrozumiałe, gdyż media o najwyższej „słyszalności” i „oglądalności” nadają ze stolicy, rozpowszechniając warszawski wzorzec wymowy.

Kto chciałby sprawdzić, czy zrozumiał przedstawione powyżej wyjaśnienie zjawiska, niech przeanalizuje pod tym kątem powiedzenie śmierć i żona od Boga przeznaczona. Jak to będzie po poznańsku i krakowsku? Miłej zabawy!

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

Sponsor

Pilnie poszukiwany!!!

Kalendarz

Listopad 2006
Pon T Śr T Pt S S
« Wrz   Gru »
 12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
27282930  

Kontakt

Błędy, uwagi o stronie, sugestie etc. proszę zgłaszać tu: Kontakt.

Enter your email address to subscribe to this blog and receive notifications of new posts by email.

Dołącz do 96 obserwujących.

Blog Stats

  • 65,088 hits
%d bloggers like this: