Lingwistykon

Kolaboracja

Posted on: 27-Lu-2007

Podług internetowego Słownika języka polskiego Wydawnictwa Naukowego PWN kolaboracja to:

«współpraca z niepopieraną przez większość społeczeństwa władzą, zwłaszcza z władzami okupacyjnymi».

Słownik ten podaje jeszcze, że dawniej wyraz kolaboracja znaczył tyle co «współpraca». To nie dziwi, bo w tym zapożyczonym wyrazie widzimy cząstkę ko- (z con-), która znaczy tyle co «razem, wspólnie» oraz łac. czasownik laborare, który znaczy «pracować». Wyraz, jak mówią znawcy dziejów słownictwa, zawęził swoje znaczenie. Do tej samej rodziny należą także słowa: kolaborować, kolaborant, kolaboranctwo i in.

W ostatnim czasie zauważyłem, że wyraz kolaboracja ma ograniczoną łaczliwość. Chociaż w przytoczonej wyżej definicji znaczenia napisano, że kolaboracja to «współpraca z władzami okupacyjnymi», używamy go jedynie wtedy, gdy mówimy o współpracy z Niemcami podczas II wojny światowej. Moje prywatne poczucie językowe podpowiada mi, że wyrażenie kolaboracja z Niemcami brzmi lepiej niż kolaboracja z NKWD, kolaboracja z władzami komunistycznymi, etc. Niewielka kwerenda po słownikach i encyklopediach przekonuje, że nie jest to jedynie moje prywatne odczucie. Internetowa Encyklopedia PWN pod hasłem kolaboracja podaje:

«termin przyjęty w czasie II wojny świat. na określenie współpracy obywateli kraju okupowanego z władzami okupacyjnymi na szkodę tego kraju lub jego obywateli»

.

Podobne stanowisko zajmuje Wikipedia:

«Pojęcie to jest używane zwłaszcza w odniesieniu do współpracy z hitlerowcami w czasie II wojny światowej, choć przez niektóre środowiska polityczne bywa ono rozszerzane także na inne okresy historyczne (np. współpraca z NKWD, zaborcami w XIX w., itp.)».

Spontaniczny rozwój języka w Polsce Ludowej był hamowany różnymi metodami. Jedną z nich była urzędowa cenzura. Sądzę, że to cenzura dbała o to, by «współpracy» z Sowietami, z NKWD w tekstach publikowanych w kraju nie nazywać kolaboracją. Ograniczenia zewnętrzne zniknęły, a sposób mówienia przetrwał. Prowokuje to do postawienia zasadniczego pytania – czy dziś jest to jedynie językowy przeżytek z II poł. XX wieku, czy też inaczej oceniamy (a może także ocenialiśmy w przeszłości) współpracę z okupantem niemieckim a inaczej z okupantem sowieckim.

1 Response to "Kolaboracja"

[…] Pisałem już w tym miejscu o kolaboracji. Powracam do sprawy, bo w użyci tego wyrazu dostrzegam znaczącą […]

Lubię

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

Sponsor

Pilnie poszukiwany!!!

Kalendarz

Luty 2007
Pon T Śr T Pt S S
« Sty   Mar »
 1234
567891011
12131415161718
19202122232425
262728  

Kontakt

Błędy, uwagi o stronie, sugestie etc. proszę zgłaszać tu: Kontakt.

Enter your email address to subscribe to this blog and receive notifications of new posts by email.

Dołącz do 96 obserwujących.

Blog Stats

  • 65,088 hits
%d bloggers like this: