Lingwistykon

O przymiotniku zamojski

Posted on: 26-Lu-2011

W przymiotniku zamojski «odnoszący się do Zamościa, pochodzący z Zamościa, związany z Zamościem» współczesny użytkownik języka polskiego dostrzega cząstkę -ski (fachowo nazwiemy ją formantem). Tę samą cząstkę widać w licznych innych przymiotnikach, zarówno tych utworzonych od wyrazów pospolitych (np. górski od góra, chłopski od chłop i in.), jak i tych które pochodzą od nazw własnych (warszawski od Warszawa, tomaszowski od Tomaszów etc.). Przymiotniki te tworzymy dodając formant do tematu (gór-, chłop-, Warszaw-, Tomaszow-). Z Zamościem jest
jednak pewien problem. Tematem tej nazw własnej jest bowiem Zamość-∅ (por. Zamość-, Zamości-a, Zamości-owi etc.). Słusznie można więc spytać, dlaczego zamojski a nie *zamośćski (gwiazdką lingwiści znaczą formy
hipotetyczne)?

Wyjaśnienie tego problemu jest proste. Wymaga jednak znajomości nie tylko współczesnej polszczyzny, lecz również jej historii. Studenci filologii polskiej poznają ją na zajęciach z gramatyki historycznej i historii języka polskiego. Przejście od *zamośćski do zamojski można przedstawić tak: *zamośćski > *zamośski (uproszczenie grupy spółgłoskowej śćs do śs) > *zamojsski (rozsunięcie artykulacji, antycypacja miękkości śs > jss) > zamojski (uproszczenie grupy ss > s). Zmiany tego rodzaju nie są częste w polszczyźnie. Nie jest jednak przymiotnik zamojski sierotą. Tak samo utworzone są m.in. przymiotnik miejski < *miejsski < *mieśski < *mieśćski <
*miest-ski, por. miasto; oraz nazwisko Ujejski (od nazwy Ujazd, Ujazdów).

(„Skafander” 2/2011, s. 10)

1 Response to "O przymiotniku zamojski"

Ciekawe! A dlaczego jest j w słowie ojciec < otĭcĭ?

Lubię

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

Sponsor

Pilnie poszukiwany!!!

Kalendarz

Luty 2011
Pon T Śr T Pt S S
« Sty   Mar »
 123456
78910111213
14151617181920
21222324252627
28  

Kontakt

Błędy, uwagi o stronie, sugestie etc. proszę zgłaszać tu: Kontakt.

Enter your email address to subscribe to this blog and receive notifications of new posts by email.

Dołącz do 96 obserwujących.

Blog Stats

  • 65,088 hits
%d bloggers like this: