Lingwistykon

Dialekt śląski

Posted on: 28-Kwi-2011

Opolska Gazeta Wyborcza opisuje badania socjologiczne mniejszości niemieckiej w Polsce, które zlecił Uniwersytet w Osace. Zob. Japończycy przebadali opolskich Niemców. Językoznawcę zastanowi przede wszystkim fragment dotyczący postaw językowych:

W świetle badań okazało się też, że członkowie TSKN są przywiązani do śląskiego dialektu, który jest powszechnie używany w domach (80 proc.), natomiast jedynie 48 proc. wskazało, że jest to ich język ojczysty. 1 proc. badanych wskazał, że nie zna języka niemieckiego. [wytłuszczenia moje – H. D.]

Badani są Niemcami. Członkami Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Niemców w Polsce. Są przywiązani do swojego dialektu. Dialekt ten nazwano tu śląskim. Tylko 1 proc. spośród nich nie zna języka niemieckiego. Czy dialekt śląski, do którego przywiązani są badani członkowie TSKN, jest dialektem języka niemieckiego? Czy też chodzi o polski dialekt śląski, który na Opolszczyźnie, Śląsku Górnym i Cieszyńskim przetrwał do naszych czasów? Który pretenduje do bycia odrębnym językiem, na początek choćby regionalnym (w rozumieniu Ustawy z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym)? Jeśli jest to niemiecki dialekt śląski, nie będziemy zdziwieni. Przynajmniej my Gorole (= nie-Ślązacy). Jeśli nie, jeśli wyniki badań wskazują, że mniejszość niemiecka na Śląsku mówi polskim dialektem śląskim, mamy prawo przecierać oczy ze zdumienia. Faktów nie zmienimy ani nie chcemy zmieniać, ale wytłumaczenie tego stanu chcielibyśmy znać.

Być może opolska mutacja GW nie musi zajmować się takimi detalami, bo na miejscu wszyscy wiedzą, o jaki dialekt chodzi. Czy rzeczywiście? Nie wiem. Ponieważ wyniki takich badań mają nie tyle znaczenie naukowe co praktyczne i polityczne, byłoby lepiej, gdyby dziennikarze nie liczyli na domyślność czytelników.

Przyganiam dziennikarzom, bo nie mogę uwierzyć, by z tej różnicy nie zdawali sobie pracownicy Dom Współpracy Polsko-Niemieckiej, którzy prowadzili te badania na zlecenie Japończyków.

Odpowiedzi: 2 to "Dialekt śląski"

Szanowny Panie,

najwyraźniej nie jest Panu znana geneza powstania obecnej mniejszości niemieckiej w Polsce. Mówiąc w pewnym uproszczeniu, nie jest to grupa o etnicznych korzeniach niemieckich – tacy Niemcy zostali z terytorium powojennej Polski skrupulatnie wysiedleni w l. 40. XX w. (poza pewnymi skupiskami miejskimi na Dolnym Śląsku, które wyjechały do końca l. 50.). Tymczasem autochtoni na Opolszczyźnie to ludzie, których PRL zakwalifikowała nie jako Niemców, ale jako Polaków (z uwagi na znajomość języka, nazwisko itd.) i pozwoliła pozostać w swoich domach. Sekretem powstania mniejszości niemieckiej z tych właśnie autochtonów jest ich nieudana integracja ze społeczeństwem polskim, i to co najmniej z dwóch przyczyn – niechętnej postawy wobec nich zarówno ludności napływowej jak i państwa polskiego (nieufność, podejrzliwość wobec silnych wpływów niemieckich w ich codziennej kulturze), a także niewielkiej atrakcyjności kultury polskiej, która w kontekście upadku gospodarczego i cywilizacyjnego PRL jawiła się jako negatywny kontrast wobec czasów przedwojennych bądź sytuacji w Niemczech Zachodnich (do których obywatelstwa ludzie ci byli uprawnieni). W ten sposób to paradoksalnie państwo polskie, a nie niemieckie doprowadziło do tego, że polskojęzyczni Ślązacy (a także Mazurowie) stali się w końcu Niemcami. Proszę zwrócić uwagę na nazwiska członków mniejszości niemieckiej na Opolszczyźnie, a także na fakt, że dla większości z nich niemiecki jest językiem wyuczonym!

Lubię

Szczero prowda!

Lubię

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

Sponsor

Pilnie poszukiwany!!!

Kalendarz

Kwiecień 2011
Pon T Śr T Pt S S
« Mar   Maj »
 123
45678910
11121314151617
18192021222324
252627282930  

Kontakt

Błędy, uwagi o stronie, sugestie etc. proszę zgłaszać tu: Kontakt.

Enter your email address to subscribe to this blog and receive notifications of new posts by email.

Dołącz do 96 obserwujących.

Blog Stats

  • 65,088 hits
%d bloggers like this: