Lingwistykon

Celebryt

Posted by: Henryk Duda on: 28-sie-2008

Do nowych zapozyczeń z języka angielskiego dołączył rzeczownik celebryt «gwiazda, sława, idol, autorytet». Dzisiejsza „Gazeta Wyborcza” publikuje spory artykuł pt. „I Ty zostaniesz celebrytem”. Przykładowe połączenia tego wyrazu to m.in. życie celebrytów, kultura celebrytów, być celebrytem. Oprócz występującej w tytule artykułu formy narzędnika (celebrytem), pojawia się tam jeszcze dopełniacz l.m. (celebrytów).

Wyszukiwanie w internecie pokazuje, że dotychczas wyraz najczęściej pojawia się w blogach i forach dyskusyjnych. W mediach oficjalnych, w internetowych wydaniach dzienników i tygodników zaś zdaje się już zdobył przyczółek i najprawdopodobniej wkrótce zadomowi się we współczesnej polszczyźnie na dobre. Tylko po co? Czyż nie mamy jego rodzimych odpowiedników? Czyż celebryt to nie gwiazda, sława, idol, autorytet?

Ledwo się ten barbaryzm pojawił w polskich tekstach, a już stwarza problemy poprawnościowe. W tytule tego wpisu użyłem formy mianownika (ten) celebryt. Utworzyłem ją z form przypadków zależnych występujących w przywołanym na początku artykule z „Gazety Wyborczej”. Ale w internecie znajdziemy też postać celebryta (jak poeta) i przypadki zależne od niej, np. celebrytą (narzędnika): Barack Obama jest dziś celebrytą na miarę Paris Hilton (z lewej) czy Britney Spears (z prawej). Ale czy jest gotowy, by być przywódcą? – pyta sztab wyborczy Johna McCaina. Czas pokaże, która z tych form zwycięży.

Dla pełności obrazu dodam jeszcze, że spotkałem już rzeczownik celebrytka (prawie 1000 razy w najpopularniejszej wyszukiwarce internetowej), utworzony od wyżej omówinnego celebryta // celebryty za pomocą przyrostka -ka.

Odpowiedzi: 8 do "Celebryt"

Zdaje się, że to słowo jest kolejnym, po sukcesie “filozofek” czy “psycholożek” wymysłem Wyborczej właśnie. Nawiasem mówiąc z przytoczonych przez Pana rodzimych odpowiedników dwa są zapożyczeniami, więc argument z nich przeciwko zapożyczeniom kiepski ;]

Jeśli chodzi o początek używania tego słowa, to pojawiło się ono po raz pierwszy w tygodniku Polityka już jakiś rok temu. Tam właśnie była obecna forma celebryta (jak poeta). O ile jestem w stanie zrozumieć wykształcenie się drugiej formy celebryt, o tyle dziwi mnie fakt, że w niektórych tekstach te dwie formy używane są zamiennie – raz ktoś jest celebrytą, a dwie linijki dalej celebrytem (por. T. Potkaj, “Czy ojciec dyrektor jest celebrytą” – TP 36, 7 września 2008)

Dziękuję za informacje o historii celebryta // celebryty. Używanie, nawet w tym samym tekście różnych wariantów słowa zapożyczonego nie powinno jednak dziwić. Gdy zapożyczamy obcy wyraz, dostosowujemy go pod każdym względem (ortografia, fonetyka, morfologia, znaczenie, łączliwość), do właściwości języka polskiego. Proces ten, nazywany uczenie adaptacją, jest długotrwały. W tym czasie w użyciu pojawiają się różne, wariantywne formy danego słowa. Celebryta // celebryt nie jest tu wyjątkiem.

[...] Kilka dni temu w komentarzu do Celebryta Iulius napisał: Zdaje się, że to słowo jest kolejnym, po sukcesie “filozofek” czy [...]

Wyśmienite. Dziękuję!

[...] o Turgieniewie? I o kim moglibyśmy powiedzieć, że nie potrafiłby sobie wyobrazić określenia wiodąca celebryta. Tags: barbaryzmy językowe, moda językowa, słownictwo, zwyczaj [...]

Po co tworzyć nowe słowa, jeśli istnieją już odpowiedniki. Istnieją przecież słowa takie jak gwiazdor ,czy idol. Zatem stworzenie kolejnego odpowiednika (celebryt, celebrystka). ma swoje uzasadnienie tylko wtedy gdy z tym nowym słowem wiąże się jakiś podtekst. Np ironiczny, kpiący lub tp. Kiedyś Kydryński użył określenia ‘Seks-kapiszon”, jako ironiczne określenie piosenkarki, która z pewnością nie była “seks-bombą”.Zatem wiele osób (ja też) gdy czyta o pani X,że jest celebrystką, nie odbiera jej jako gwiazdy.

Dodaj komentarz

Księgarnia

Krystyna Długosz-Kurczabowa - Wielki słownik etymologiczno-historyczny języka polskiego Bartek Chaciński - Wyczesany słownik najmłodszej polszczyzny 		Barbara i Adam Podgórscy - Słownik gwar śląskich

Kalendarz

sierpień 2008
P W Ś C P S N
« lip   wrz »
 123
45678910
11121314151617
18192021222324
25262728293031

Księgarnia

 Małgorzata Kasperczak,  Monika Rzeszutek,  Joanna Smól,  Halina Zgółkowa - Słownik gwary uczniowskiej Anna Wierzbicka - Słowa klucze. Różne języki - różne kultury Norman Davies - Europa walczy 1939-1945. Nie takie proste zwycięstwo

Sponsor

Pilnie poszukiwany!!!

Kontakt

Błędy, uwagi o stronie, sugestie etc. proszę zgłaszać tu: Kontakt.
Българска електронна лингвистична библиотека

Blog Stats

  • 46,033 hits